آبزیان: درباره ماهی قرمز (ماهی عید)

ماهی قرمز نام‌های دیگر: (ماهی طلایی، ماهی گلی، ماهی حوض) گونه‌ای ماهی از سردهٔ کپورچه‌ها است.
نام علمی: (Carassius auratus gibelio Bloch)
پراکنش: در ایران در حوضه‌های دریای خزر، دریاچه ارومیه، هامون سیستان و رودخانه کارون می‌باشد. انتشار این ماهی توسط انسان صورت گرفته و به این علت این ماهی در رود خانه‌های اروپا دیده می‌شود. موطن اصلی آن معمولاً در سیبری و جنوب شرقی آسیاست ولی هنوز در این مورد عقاید مختلف و گوناگونی وجود دارد.
از این ماهی ماهیان حوض طلایی و سایر انواع آن مانند دم چادری، سر شیری و چشم تلسکوپی که در چین و ژاپن پرورش داده می‌شوند به وجود آمده‌اند. در قرن ۱۷ این ماهی یه عنوان ماهی تزئینی وارد اروپا گردید و از آن هنگام پرورش این ماهی در ایتالیا، جنوب فرانسه و پرتغال معمول گشته‌است. به علاوه این ماهی به طور وحشی نیز در رود خانه‌های جنوب اروپا پراکنده و انتشار یافته‌است.
ویژگی‌های پیکرشناختی: دندان حلقی یک ردیفی(۴-۴)؛ بیشترین درازا ۳۵ )میانگین ۱۸) سانتی متر؛بیشترین وزن تا ۲۵۰۰ (میانگین ۱۹۷) گرم؛ بدن این ماهی از نظر شکل ظاهری شبیه ماهی کپور و ماهی برکه‌ای می‌باشد.شکم و پهلوها نقره‌ای فام و باله دمی فاقد خال‌های سیاه است. تعداد فلس بر روی خط جانبی آن ۳۲-۲۸ عدد و اولین کمان آبششی در انواع رشد یافته دارای ۵۰-۳۹ عدد خار می‌باشد. دهان نیمه تحتانی است؛ فلس‌ها بزرگ و ضخیم و دندانه دار است. پرده صفاق آنها تیره‌است.
تغذیه: بهترين كار اين است كه از غذاهاي مخصوص آنها استفاده شود.
غذاي ماهي نيز بايد در ظروف كاملاً دربسته و در جاي خشك، خنك و تاريك نگهداري شود.
توجه به تاريخ مصرف غذاي ماهي، يکي از اصول اوليه خريد و نگهداري است. از غذاهايي که تاريخ مصرف آن گذشته است هرگز براي تغذيه ماهي استفاده نکنيد.
ماهى قرمز بايستى با غذاهاى کم پروتئين و سرشار از کربوهيدرات شناور در سطح آب تغذيه شود.
اين ماهي بايستى دو بار در روز و براي مدت يک تا دو دقيقه تغذيه شود.غذا دهى بيش از حد باعث انباشت مواد آلى و دفعى و در نتيجه مسموم شدن ماهى خواهد شد.
از خرده‌هاي ريز نان يا حبوبات پخته شده يا زرده تخم مرغ مي‌توان به‌عنوان غذاي اين ماهي‌ها استفاده نم
زیست‌شناسی: این ماهی در آب‌های ساکن و تقریباً ساکن با سرعت ناچیز که پوشیده از گیاهان آبزی و دارای بستر نرمی می‌باشند زندگی کرده و غالباً همراه ماهیان برکه‌ای دیده می‌شوند. نکته بسیار جالب درباره زیست شناسی این ماهی این است که این ماهی می‌تواند از تخم‌های لقاح نیافته نیز به وجو آید. در واقع بعد ار تخم ریزی، اسپرم (این اسپرم می‌تواندمتعلق به ماهیان نر همین زیرگونه یا اسپرم سایر کپور ماهیان باشد)وارد تخم می‌شود ولی با آن ترکیب نشده، از بین می‌رود و تنها باعث تحریک تخم شده و شروع به تقسیم می‌کند. از تخم‌هایی که عمل لقاح در آن‌ها انجام نگرفته‌است فقط ماهیان ماده به وجود می‌آیند. چنین تولید مثلی را Gynogenese می‌گویند. بنابر این ماهیان ماده نیز قادر به حفظ و بقای نسل خود می‌باشند.
رشد ماهی حوض نقره‌ای در کشور‌های اروپای شرقی، سریع بوده و در بعضی نقاط پرورش این ماهی معمول است. این ماهی هنگامی که در سن ۴-۳ سالگی دارای طول ۲۰-۱۵ سانتی متر است بالغ می‌شوند. هنگامی که مواد غذایی فراوان باشد این ماهی در اواخر سن ۲ سالگی بالغ می‌گردد. که ماهی غیر بومی و در مقابل شرایط نامساعد محیطی مقاوم است؛ اکثرا ماده زا هستند و در ۳-۴ سالگی بالغ می‌شوند.
زمان تخمریزی بر حسب دمای آب ماه‌های فروردین و اردیبهشت و دمای اّب مناسب برای تخم ریزی ۲۲-۱۸ درجه سانتی گراد می‌باشد.
تعداد تخم‌ها ۳۸۰-۱۶۰ هزار عدد می‌باشد که در سه مرحله افشانده می‌شوند و دوره انکو باسیون آن‌ها ۷-۵ روز می‌باشد. لاروها دارای بدنی شفاف هستند به طوری که به آسانی می‌توان اندام‌های داخلی آن‌ها را مشاهده نمود. لاروها توسط غده‌هایی که در سر داند خود را به گیاهان آبزی می‌چسبانند و پس از طی دوره آرامش و جذب کیسه زرده، شروع به تغذیه از پلانکتون‌ها می‌کنند. رنگ بدن این ماهیان ابتدا خاکستری یا سبز زیتونی است ولی پس از چند ماه و برخی از آن‌ها پس از ۲ سال تغییر رنگ می‌دهند. تغییر رنگ در بعضی از آن‌ها کم ودر برخی اصلاً دیده نمی‌شود.

ظرف نگهداری
اولین موضوعی که می تواند بعنوان یک عامل مهم در عمر بیشتر ماهی موثر باشد محل زندگی آن است. ظروفی که در آنها ماهی فروخته میشود اغلب کوچک می باشد و نباید اشتباه کرد و ماهی ها را در همان ظروف کوچک نگاه داشت. ماهی ها به اکسیژن موجود در آب احتیاج دارند و این اکسیژن از طریق سطح هوایی که با آب در تماس است وارد آب می شود. هرچه سطح مقطع بالای تنگ کوچکتر باشد اکسیژن کمتری می تواند وارد آب شود. پس سعی کنید تا آنجا که ممکن است از ظروف کوچک برای نگهداری ماهی ها استفاده نکنید.

آب
از آنجایی که ماهی در تمام طول عمر خود در آب می باشد لذا لازم است آبی که برای زندگی آن انتخاب می کنیم دارای شرایط مناسب زندگی باشد. معمولا" استفاده از آب شهری مشکل خاصی برای ماهی های قرمز ایجاد نمی کند. اما قبل از کنار گذاشتن آب برای ظرف ماهی، بگذارید یک دقیقه آب از شیر بیرون برود این باعث می شود برخی مواد شیمایی که احتمالا" در لوله رسوب کرده اند بیرون روند. برای اطمینان از خارج شدن موادی مانند کلر باید قبل از عوض کردن آب ماهی ها، بگذارید که آب بمدت یک شبانه روز در ظرف بماند. همچنین این عمل باعث می شود که آب دمای محیط را گرفته و تغییر آن برای ماهی ها خطری در بر نداشته باشد.

هرگز نباید اجازه دهید که آب ظرف ماهی ها کثیف شود، اینکار می تواند باعث بیماری، کوتاهی عمر و در نهایت مرگ آنها شود. برای تعویض آب هرگز آب را یک دفعه عوض نکنید، با آرامش کامل نیمی از آب ظرف را خالی کرده و سپس کم کم آب برداشته شده از ظرف را با آبی که از روز قبل نگه داشته اید جایگزین کنید. در هر صورت باید سعی کنید که کمترین استرس را به ماهی های کوچک منتقل کنید. شما باید در طول هفته یک یا دو بار آب ظرف ماهی ها را به اینصورت عوض کنید.

غذا
ماهی های قرمز کوچک حیوانات بسیار سخت جانی هستند و هر چیزی را می خورند. لذا به راحتی می توانید در شرایطی که غذای مناسب در دسترس ندارید از خرده های نان، شیرینی و ... به مقدار کم بعنوان غذا به آنها بدهید. اما اگر در نگهداری آنها مبتدی هستید به شما پیشنهاد می شود از غذاهای آماده آنها که ارزان قیمت هم می باشد تهیه کنید. فقط مطمئن باشید که غذایی را که می خرید مربوط به Goldfish می باشد. ماهی های نیز مانند انسان به پروتئین، ویتامین و ... برای رشد و زندگی نیاز دارند.

در ارتباط با غذا دادن باید دقت کنید که دادن زیاد غذا به آنها و ماندن آنها در ظرف باعث آلودگی آب شده و برای ماهی ها خطراتی به همراه خواهد داشت. سعی کنید به مقدار بسیار بسیار کم در سه نوبت غذایی همانند خودتان به آنها غذا دهید، مقدار آن باید بگونه ای باشد که اضافه غذا در آب نماند.

دمای محیط
بهترین دما برای زندگی این ماهی ها از حدود 10 تا 25 درجه سانتیگراد می باشد. دمای محیط هرگز نباید دفعتا" تغییر کند، تغییر تدریجی و ملایم دمای محیط یا آب برای آنها قابل تحمل می باشد.

نور
ماهی های قرمز کوچک نیز همانند سایر حیوانات یا گیاهان احتیاج به نور خورشید دارند. محل نگهداری آنها باید به گونه ای باشد که تغییر روز و شب در آن احساس شود. هرگز آنها در زیر نور آفتاب مستقیم و شدید قرار ندهید.

سایر شرایط
ریختن شن یا ماسه کف ظرف می تواند حس بودن در منزل را برای این ماهی ها بیشتر کند. دقت کنید که بیش از دو یا سه سانتیمر ارتفاع ماسه کف ظرف نباشد چرا که در غیر اینصورت می تواند محیط خوبی برای رشد خزه و باکتری ها باشد. همچنین باید از ماسه ایی استفاده کنید که لبه های تیز نداشته باشد تا باعث زخمی شدن ماهی ها نشود. در این رابطه هرگز از ماسه های رنگ شده استفاده نکنید.

بررسی رفتار
حداقل روزی دو نوبت یک دقیقه ای به رفتار ماهی های خود توجه کنید. به این ترتیب می توانید حرکت های غیر معمول آنها تشخیص دهید، در صورت بروز مشکل در رفتار آنها اگر علاقمند باشید می توانید از متخصصین نگهداری ماهی برای درمان آنها مشورت بگیرید. اما مطمئن باشید اگر موارد بالا را رعایت کنید مشکل خاصی برای آنها پیش نخواهد آمد.